Мареле маестру

Де ла о мындрэ полкэ ла о хорэ ынфлэкэратэ – ануме аша еволуязэ Ансамблул де Дансурь Популаре «Арнэутул» дин Рыбница, мереу ынкынтынд публикул ку ун калейдоскоп де дансурь аутентиче. Реперториул есте ун род ал експедицией фолклориче прин сателе нистрене а фостулуй кореограф ши директор ал колективулуй Ион Алексеевич Ильеш, каре а мерс ын луме, пентру а ревигора дансуриле бэтрынешть, афлынд субтилитэциле лор кяр де ла чей каре ыншишь ле дансау пе тимпурь.

Де мик копил

Ион ынкэ дин копилэрие ера куриос, актив, дорник сэ ынвеце, яр чел май мулт ый плэчя сэ петрякэ тимпул ла клубул дин сатул натал — Пэпэуць, районул Резина. Привя ку интерес кум музиканций кынтау ла акордеон, кларинет ши тобэ, ын тимп че бэеций ши фетеле дансау ымпреунэ ын черк. Ши кынд апэря ын сат ун виолонист, дансуриле девеняу ши май интересанте ши май вибранте. Ынкэ пе атунч мемориза мишкэриле кореографиче, ынчеркынд сэ ле репете.

О алтэ пасиуне а фост фотография. Апаратул де фотографият мереу ый ера атырнат ла гыт. Фотография тот че ведя ын журул луй, унеле фотографий ау девенит парте а архивей историче а сатулуй. Кяр ши бисерика локалэ, диструсэ ын аний советичь, а фост рестауратэ ын база фотографиилор луй Ион. Ын класа а опта (дежа ла о шкоалэ дин Резина) тынэрул ера мембру ал клубулуй де данс де ла Каса Пионерилор. Талентул де дансатор а фост обсерват де кореографул Николай Николаевич Лупов, каре л-а инвитат сэ се алэтуре ансамблулуй «Флоричика» дин Резина, ку каре а мерс ын турнее. Дупэ че а урмат ун курс де ун ан пентру директорь де трупе де данс ла ренумитул ансамблу «Жок», Ион а фост ындрептат ла шкоала професионалэ №11 дин орашул Рыбница, ултериор девенинд практик примул директор ал трупей де данс а фабричий де чимент. А фэкут армата, периоадэ ын каре а дансат ын ансамблул дин Ровно (РСС Украинянэ).

«Тараф»

Дупэ сервичиул милитар, лукрынд ын сатул Лалова ын функция де директор ал чентрулуй комунитар, Ион Алексеевич а дечис сэ ынфиинцезе ун колектив де дансурь, дар а ынцелес кэ фэрэ куноштинце музикале ый ва фи греу сэ-шь реализезе висул. А мерс ла шкоала дин Сорока, фиинд адмис ла секция «Тараф» — тот аша а нумит ши оркестра де музикэ молдовеняскэ пе каре о фондасе. Ын декурс де ун ан ачаста дежа авя ун реперториу де инвидият, акомпаниинд ансамблулуй де дансурь дин 10 куплурь. Чя май маре викторие а колективулуй а фост партичипаря ла ун фестивал де телевизиуне, пентру каре Ион Алексеевич а фост декорат ку Диплома де Оноаре ал Президиулуй Советулуй Супрем ал РССМ. Ильеш континуа сэ дансезе ку трупа «Флоричика», кэлэторинд ын мулте ораше. Ла Москова а фэкут куноштинцэ ку музиканць, ла инвитация кэрора думнялуй а ажунс ла Кэушень ши а ынфиинцат ун груп де данс ку денумиря «Спикушор», ынтокминду-й ши реперториул.

«Арнэутул»

Ын 1986, деоарече ын Рыбница ера датэ ын експлоатаре Узина Металурӂикэ Молдовеняскэ, Иван Алексеевич а фост ындрептат ынтр-аколо, пентру а креа ун ансамблу де дансурь популаре ын Палатул Културий. Дин ноу а луат-о де ла ынчепут, де ла зеро. Ын тимп де ун ан Ильеш ну нумай кэ а креат ку сукчес ун ноу ансамблу, дар а прегэтит ши ун програм пентру а добынди титлул де «Ансамблу Популар де Аматорь». Групул л-а нумит «Арнэутул» — ун данс популар кулес ын сатул Плоть дин районул Рыбница. Ын реперториул ансамблулуй ерау дансурь прекум «Колакул» базате пе материале колектате ын районул Каменка, «Булгэряска» — дин районул Дубэсарь, «Олеандра» — дин районул Слобозия, «Шарампоюл», «Фусул» — дин районул Рыбница. Десигур, реперториул ансамблулуй ну с-а лимитат ла дансурь фолклориче ши ритуаличе. Ау екзистат ши продукций техниче. Ильеш а пус ын сченэ унеле динтре еле ын калитате де кореограф, ын тимп че алтеле ле-а ымпрумутат (ку пермисиуне) де ла алць кореографь. Де екземплу, «Хора Маре» де Н.Н. Лупов, «Сэ дансэм ын трей » де Б. Решетников ши «Жок де сэрбэтоаре» де Б. Рознерица.

Ансамблул, суб кондучеря луй Ион Ильеш, партичипа ла тоате фестивалуриле ши конкурсуриле дин царэ, мерӂя ши ын стрэинэтате (Молдова, Ромыния, Русия, Грузия ши Франца).

Ильеш мереу актуализа реперториул, акорда о маре импортанцэ селекцией музичий ши костумелор пентру фиекаре данс. Ачастэ мункэ мунициоасэ а фост ынкунунатэ де сукчес ла Фестивалул Републикан де Дансурь Популаре (1996) ши ла Фестивалул реӂионал де Артэ Кореографикэ дин Одеса (1996). Ильеш а примит дипломе пентру чя май бунэ продукцие, интродучеря фолклорулуй, популаритатя ши диверситатя реперториулуй.

Тимп де мулць ань Ион Алексеевич а фост ун партичипант актив ын лаборатоареле де кореографие креативэ, организате де Чентрул Републикан де Артэ Популарэ дин Кишинэу, унде а сусцинут курсурь де дансурь популаре де пе малул стынг ал Ниструлуй. Ел а презентат ачест материал ла ун семинар пентру директорий ансамблурилор де дансурь популаре дин Ромыния.

Мерите ши рекуноштинцэ

А дечедат мареле маестру пе 3 фебруарие 2018, дупэ 50 де ань де мункэ ын домениул културий. Нумеле кореографулуй а фост инклус ын Картя де Оноаре «Фондул де аур ал културий орашулуй Рыбница». Ын луна фебруарие 2026 ын сатул де баштинэ а луй Ион Алексеевич а фост дескис Чентрул Културал, каре ый поартэ нумеле марелуй маестру. Астэзь ансамблу «Арнэутул» есте кондус де фийка луй Ион Алексеевич, Дойна Ивановна Ильеш, астфел династия Ильеш континуэ. Соция луй, Любовь Сафроновна Ильеш, тоатэ вяца шь-а сусцинут соцул, лукрынд ка спечиалист принчипал ал секцией де културэ дин орашул Рыбница.

Мунка ачестуй артист а фост апречиятэ ла жуста валоаре. Ын палмаресул думнялуй гэсим титлул де «Лукрэтор Еминент ал Културий дин РССМ», «Маестру Емерит ал Артей дин Република Молдова», «Лукрэтор Еминент ал Културий дин РМН», «Артист Емерит дин РМН», медалия «Пентру мункэ сусцинутэ», Ординул «Глория Мунчий» (РМН), Ординул «Глория Мунчий» (РМ).

Валентина Николай, прешединте ал Униуний рыбницене а молдовенилор

Фото де аутор