Ла 22 фебруарие ветеранул Марелуй Рэзбой пентру Апэраря Патрией, кавалерул Ординулуй «Мареле Рэзбой пентру Апэраря Патрией» де градул II, фоста прешединтэ а клубулуй бендерян «Боевые подруги» Мария Николаевна Сорина ар фи ымплинит 105 ань де ла наштере.
Дате биографиче
Мария Николаевна Сорина с-а нэскут ын 1921 ын сатул гэгэуз Беш-гиоз, районул Чадыр-Лунга. Де ла шасе ань фетица с-а мутат ку траюл ла ункюл сэу, каре а ынскрис-о ла ӂимназиул де фете дин Бендер, пе каре л-а абсолвит ку менциуне. Прин ындрептаре де ла секция ынвэцэмынтулуй публик Мария а абсолвит ун курс скурт де формаре а кадрелор дидактиче ши а предат лимба молдовеняскэ ла шкоала дин стация Басарабяска.
Пентру а-шь ажута пэринций, каре едукау мулць копий, тынэра а луат-о пе сора май микэ ын грижа са.
Пе кымпул де луптэ
Кынд а венит вестя кэ а ынчепут МРпАП, Мария а порнит ла друм спре Одеса (пентру а-шь адуче сора, каре се одихня ын табэрэ). Де доуэ орь а нимерит суб бомбардамент. «Ла гара дин Николаев вэзусем орашул бомбардат, ын тренул санитар ерау ымбаркаць осташь рэниць. Ла ругэминтя кондукэторулуй де трен, ам ажутат санитарилор сэ ридиче тэржиле», — ышь аминтя Мария Николаевна. Апой тынэра а рэмас, пентру трей ань, сэ ынгрижяскэ рэниций, касэ фиинду-й вагоанеле феровиаре, деши доря сэ плече ануме пе фронт. «Ну ера тимп пентру одихнэ, ба ынгрижям рэниций, ба фэчям ордине ӂенералэ ын вагоане», — ышь аминтя думняей.
Деоарече куноштя май мулте лимбь, ын тимпул рэзбоюлуй а активат ши ын калитате де традукэтоаре, ын луптеле де ла Сталинград а фост мембрэ а унуй баталион интернационал. Пынэ ла сфыршитул рэзбоюлуй Мария Николаевна а мунчит ын калитате де асистентэ медикалэ ын унитатя медикалэ а реӂиментулуй де артилерие ал Фронтулуй 3 Украинян. Мулташтептата Викторие а ынтылнит-о ын Ӂермания. Дупэ рэзбой а ревенит ын Молдова, а фреквентат шкоала активиштилор де партид, апой а предат лимбиле молдовеняскэ ши франчезэ ынтр-о шкоалэ дин районул Бэлць.
Филе ероиче
Ын уна дин луптеле де лынгэ Сталинград, пе 24 аугуст 1942, Мария Николаевна а акоперит ку корпул сэу ун командант грав рэнит. Ера Рубен Ибаррури, фечорул секретарулуй ӂенерал ал Партидулуй Комунист дин Спания. Ку пэрере де рэу, песте кытева зиле тынэрул а дечедат ын спитал. Ын анул 1965 Мария Николаевна читисе артиколул журналистулуй Симион Дыхнэ «Ероий ну мор ничодоатэ», публикат ын ревиста «Фемея Молдовей», деспре Мария Славиогло дин Молдова, каре л-а салват пе Рубен Ибаррури ынтр-ун атак аериан. Ын артикол се спуня кэ тынэра шь-а пьердут вяца. Атунч Мария Николаевна а телефонат ла редакция ревистей, спунынд кэ есте вие ши сэнэтоасэ.
Активитатя ын Бендер
Дупэ рэзбой Мария а лукрат ынвэцэтоаре ын локалитатя Проскурень, районул Рышкань, с-а кэсэторит, а нэскут трей фете, апой а ревенит ла Бендер, ангажынду-се ын шкоала №7 дин картиерул Липкань. Мереу се мындря ку копиий сэй, зикынд «ам трей фийчь, шасе непоць ши трей стрэнепоць — тоць мэ визитязэ».
Ын 1970 а девенит мембрэ а клубулуй «Боевые подруги», май тырзиу — прешединте ал луй. Ветеранеле организау серате, ынтылнирь ку копиий ын диверсе институций де ынвэцэмынт, мерӂяу ын унитэциле милитаре. Ла Бендер веняу ветерань ай Марелуй Рэзбой пентру Апэраря Патрией дин Сталинград, Кагул, Тираспол. Мембреле клубулуй мерӂяу ла тинерий дин орашеле Киев, Волгоград, Кагул, ажутау ветераний рэзбоюлуй. Ын вара анулуй 1992 еле ынгрижяу рэниций, колектау продусе алиментаре, материал пентру пансамент, препарау букате. «Ачест клуб не-а унит, девенинд пентру о а доуа касэ», — зичя Мария Николаевна.
Апропо, ла сфыршитул анилор ’90, Мария Николаевна а девенит ынвингэтоаря унуй конкурс лансат де зиарул ностру «Адевэрул Нистрян» ши а фост премиятэ ку ун абонамент пентру зиар.
Опиний
Мария Николаевна Сорина а лэсат о урмэ де неуйтат ын историе, аминтирь фрумоасе ын мемория контемпоранилор. «Пенсионара ынфлэкэратэ, — астфел о карактериза пе ачастэ фемее активэ Николае Корытник, прозаик, публичист, журналист бендерян. — «Флакэра» Марией Николаевна лумина ну нумай каля ей, чи ши а тинерилор, каре о аскултау ку атенцие ла лекцииле де бэрбэцие. Тоатэ вяца думняей есте ун екземплу виу де патриотисм, уманитате». «А трекут прин ынчеркэрь греле пе тимп де рэзбой, ынсэ инима й-а рэмас блындэ, ынцелегэтоаре. Стима ши юбя тинеретул, а фост ун товарэш бун, о интерлокутоаре интересантэ», — ышь аминтеште Юрие Ильяшенко, прешединтеле Униуний ветеранилор рэзбоюлуй, мунчий ши Форцелор Армате дин Бендер.
Ам куноскут-о ши еу персонал. Енерӂия ей ку адевэрат ера инепуизабилэ. Ын фиекаре ан, де зиуа елиберэрий орашулуй Бендер де суб окупация ромыно-фасчистэ, думняей ера ын фрунтя колоаней ветеранилор Марелуй Рэзбой пентру Апэраря Патрией, гида колеӂеле сале дин клубул «Боевые подруги», ле ындрума, ле инсуфла оптимисм, ынфрунтынд дурериле, вырста ынаинтатэ.
Ера фоарте модестэ, деспре фапта ей ероикэ (салваря пе кымпул де луптэ а кэпитанулуй Рубен Ибаррури) ам афлат дин алте сурсе, яр, кынд ам ынтребат-о, мь-а рэспунс: «Ну ам сэвыршит нимик ероик, доар мь-ам фэкут датория, кэч салваря рэницилор ера мисиуня ноастрэ».
Светлана Галбен
Фото де аутор
